TAR-MUN 2027 (Lise): Diplomacy Beyond Borders

TAR-MUN, lise öğrencilerine klasik bir MUN deneyimini eksiksiz yaşatıyor. Delegeler gerçek ülke politikalarını temsil ediyor, farklı çıkarlara sahip ülkelerle uzlaşı arıyor ve uygulanabilir karar tasarıları yazıyor. Bu yıl beş komite, sınırları aşan beş soruna birlikte çözüm arayacak: eğitim, sağlık, siber güvenlik, beyin göçü ve açık denizler.

Klasik formatı daha dinamik hale getirmek için her komitede gündeme özel bir gelişme yaşanacak: kurgusal bir kriz duyurusu, bir uzman brifingi ya da gerçek bir karar sürecinin canlandırılması. Hazırladığın öneriler bu gelişmeler karşısında sınanacak.

Konferans bilgileri

Tarih	22-26 Mart 2027
Yer	Days Hotel by Wyndham Istanbul Maltepe
Süre	Tek gün, 5 oturum
Katılımcılar	Lise öğrencileri (Hazırlık, 9, 10, 11 ve 12. sınıflar)
Çalışma dili	İngilizce
Prosedür	Harvard Rules of Procedure
Dress code	Western Business Attire
Hazırlık	Her delege konferanstan önce bir position paper hazırlar

Günün akışı

Saat	Program
08.30 – 09.00	Kayıt
09.00 – 09.30	Açılış töreni
09.30 – 09.45	Komitelere geçiş
09.45 – 10.45	1. oturum: Yoklama, gündemin onaylanması ve açılış konuşmaları
10.45 – 11.00	Kahve arası
11.00 – 12.00	2. oturum: Müzakere ve blok oluşumu, çalışma kağıtları
12.00 – 12.15	Kahve arası
12.15 – 13.30	3. oturum: Komiteye özel gelişme (kriz senaryosu ya da uzman brifingi)
13.30 – 14.30	Öğle arası
14.30 – 15.30	4. oturum: Karar tasarılarının hazırlanması ve sunulması
15.30 – 15.45	Kahve arası
15.45 – 17.00	5. oturum: Değişiklik önergeleri ve oylama
17.00 – 17.15	Kahve arası
17.15 – 18.15	Kapanış töreni ve ödüller

Kapanış töreninde beş komitenin kabul ettiği kararların özeti birlikte okunarak “Diplomacy Beyond Borders” temasının ortak mesajı ortaya konacak.

Komiteler

Komitelerin study guide’ları yayınlandığında her komitenin altında indirilebilir olacak. Ülke listeleri, katılımcı sayısına göre güncellenebilir.

1. UNICEF: Education Beyond Borders

Komite hakkında: BM Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), dünya genelindeki çocukların ve gençlerin haklarını, korunmasını, sağlığını ve iyi olma halini savunur.

Gündem: Göçmen ve mülteci çocukların örgün eğitime erişiminin güvence altına alınması

Neden önemli? Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne göre eğitim hakkı, çocuğun nerede bulunduğundan bağımsızdır. Ancak UNHCR verilerine göre okul çağındaki mülteci çocukların yaklaşık yarısı okul dışında. Dil bariyeri, belge eksikliği ve okul kapasitesinin yetersizliği en büyük engeller arasında.

Komitede seni neler bekliyor? Ev sahibi ülkeler, donör ülkeler ve geri dönüş yaşayan ülkeler arasında kapasite, finansman ve diploma denkliği üzerine bir müzakere. Oturum ortasında dağıtılacak bir uzman raporu, önerilerini yeni verilere göre güncellemeni gerektirecek.

Ülkeler: Almanya, Bangladeş, Brezilya, Japonya, Kanada, Kolombiya, Lübnan, Norveç, Pakistan, Suriye, Türkiye, Uganda, Ürdün, İsveç

Gözlemciler: Save the Children, Malala Fund

2. WHO: Solidarity Beyond Borders

Komite hakkında: Dünya Sağlık Örgütü (WHO), küresel halk sağlığı politikalarını, salgınlara hazırlığı ve sağlık hizmetlerine erişimi ele alır. Komite, Dünya Sağlık Asamblesi formatında çalışır.

Gündem: Gelecekteki salgınlara karşı küresel hazırlık: Pandemi Anlaşması kapsamında patojen paylaşımı ve aşı ile tedavilere adil erişim (PABS sistemi)

Neden önemli? Bir ülkede başlayan salgın kısa sürede tüm dünyayı etkiler; ama aşı ve tedavilere erişim çoğu zaman ülkelerin üretim kapasitesine ve satın alma gücüne bağlıdır. WHO üyeleri Pandemi Anlaşması’nı Mayıs 2025’te kabul etti; ancak patojen örneklerinin paylaşımını ve bunlardan geliştirilen ürünlere adil erişimi düzenleyecek PABS sistemi üzerindeki müzakereler hala sürüyor.

Komitede seni neler bekliyor? “Kim veri paylaşır, karşılığında ne alır, kurallar ne kadar bağlayıcı olur?” sorusu etrafında gerçek bir pazarlık. Oturum ortasında duyurulacak bir salgın alarmı, delegeleri zor bir kararla karşı karşıya bırakacak.

Ülkeler: Almanya, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney Afrika, Hindistan, İtalya, Japonya, Kenya, Mısır, Nijerya, Pakistan, Rusya, Türkiye

Gözlemciler: Gavi, Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF)

3. DISEC: Security Beyond Borders

Komite hakkında: Genel Kurul’un Birinci Komitesi olan Silahsızlanma ve Uluslararası Güvenlik Komitesi (DISEC), silahsızlanmayı, uluslararası güvenliği tehdit eden yeni teknolojileri ve devletlerin sorumlu davranışını ele alır.

Gündem: Sınır tanımayan siber tehditler: Kritik altyapıya yönelik siber saldırıların önlenmesi ve siber ortamda sorumlu devlet davranışı

Neden önemli? Siber ortamda sınır kapısı yoktur: bir ülkeden başlatılan bir saldırı, başka bir ülkedeki hastaneyi, elektrik şebekesini ya da su sistemini saniyeler içinde durdurabilir. BM’deki siber güvenlik müzakereleri yıllardır DISEC çatısı altında sürüyor ve ülkeler yeni ve bağlayıcı bir antlaşmanın gerekli olup olmadığı konusunda hala bölünmüş durumda.

Komitede seni neler bekliyor? “Yeni kurallar mı, mevcut kuralların uygulanması mı?” tartışması ve kapasite geliştirme talepleri. Oturum ortasında bir ülkenin hastane ağına yönelik kurgusal bir siber saldırı, komiteyi acil bir karar vermeye zorlayacak.

Ülkeler: ABD, Almanya, Brezilya, Çin, Endonezya, Estonya, Fransa, Hindistan, İngiltere, İran, Kenya, Nijerya, Rusya, Singapur, Türkiye

Gözlemci: Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC)

4. UNDP: Talent Beyond Borders

Komite hakkında: BM Kalkınma Programı (UNDP), yoksulluğun azaltılması, sürdürülebilir kalkınma ve ülkelerin ekonomik ve sosyal kapasitesinin güçlendirilmesi konularını ele alır.

Gündem: Yetenekler sınırları aşarken kalkınmayı korumak: Beyin göçünün etkileri ve “beyin gücü”ne dönüştürülmesi

Neden önemli? Bir doktor, mühendis ya da öğrenci yurt dışına gittiğinde ülkesi bir şey kaybeder; ama gönderdiği para, kazandığı deneyim ve kurduğu bağlantılarla bir şey de kazanabilir. WHO’nun 2023 listesine göre 55 ülke, sağlık çalışanı açısından en kırılgan durumda.

Komitede seni neler bekliyor? “Bireyin hareket özgürlüğü mü, ülkenin kalkınma ihtiyacı mı?” sorusu etrafında kaynak, hedef ve para transferine bağımlı ülkeler arasında bir müzakere. Oturum ortasında bir ülkede hemşireler yurt dışına gittiği için hastanelerin boşalmaya başladığı kurgusal bir kriz yaşanacak.

Ülkeler: Almanya, Bangladeş, Filipinler, Gana, Hindistan, İngiltere, Kanada, Meksika, Nijerya, Pakistan, Türkiye, Zimbabve

Gözlemciler: Uluslararası Göç Örgütü (IOM), Dünya Bankası

5. BBNJ COP1: Oceans Beyond Borders

Komite hakkında: BBNJ Antlaşması (Biodiversity Beyond National Jurisdiction), hiçbir ülkenin yetki alanında olmayan açık denizlerdeki canlıların korunmasını ve bu alanlardaki kaynakların adil ve sürdürülebilir kullanımını düzenler. Komite, antlaşmanın ilk Taraflar Konferansı’nı (COP1) canlandırır.

Gündem: Kimsenin olmayan denizler herkesin sorumluluğudur: Açık denizlerde koruma alanlarının oluşturulması ve deniz genetik kaynaklarından elde edilen faydaların adil paylaşımı

Neden önemli? Açık denizler gezegenimizin neredeyse yarısını kaplıyor ama hiçbir ülkenin sınırları içinde değil. Yaklaşık yirmi yıllık görüşmelerin ardından hazırlanan BBNJ Antlaşması, 17 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi. Sınırların bittiği yerde kimin sorumluluk alacağı, bu komitenin temel sorusu.

Komitede seni neler bekliyor? Koruma alanları, çevresel etki değerlendirmesi ve fayda paylaşımı üzerine bir müzakere. Ayrıca antlaşma sekreteryasının nerede kurulacağına karar verilen bir “sekreterya yarışı” canlandırılacak.

Ülkeler: Belçika, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney Kore, İspanya, Küba, Maldivler, Nijerya, Norveç, Palau, Portekiz, Şili

Gözlemciler: ABD, High Seas Alliance

6. Global Dialogue on AI Governance: Intelligence Beyond Borders

Komite hakkında: Yapay Zeka Yönetişimi Küresel Diyaloğu, BM’nin tüm üye ülkelerinin yapay zekanın uluslararası düzeyde nasıl yönetilmesi gerektiğini bir arada tartıştığı platformdur. Komite, yapay zekanın fırsatlarını, risklerini ve etkilerini, ülkeler arasındaki yapay zeka uçurumunu ve sınır ötesi riskleri ele alır.

Gündem: Ülkeler arasındaki yapay zeka uçurumunun kapatılması ve sınır ötesi yapay zeka risklerine karşı uluslararası iş birliği

Neden önemli? Bir ülkede geliştirilen bir yapay zeka modeli aynı gün dünyanın her yerinde kullanılabilir; ama yapay zekayı geliştirme kapasitesi, kurallar ve faydalar ülkeler arasında çok eşitsiz dağılmış durumda. BM Genel Kurulu, A/RES/79/325 sayılı kararla Küresel Diyalog’u ve 40 uzmandan oluşan Bağımsız Uluslararası Yapay Zeka Bilim Paneli’ni kurdu. Küresel Diyalog’un ilk toplantısı 6-7 Temmuz 2026’da Cenevre’de yapıldı ve tüm üye ülkeleri yapay zeka yönetişimi için ilk kez aynı masada bir araya getirdi. Diyalog bağlayıcı kurallar üretmiyor; bu da “bağlayıcı uluslararası kurallar gerekli mi?” sorusunu komitenin merkezine koyuyor.

Komitede seni neler bekliyor? İnovasyonu önceliklendiren, ortak kurallar isteyen ve yapay zekaya erişim talep eden ülkeler arasında üç yönlü bir pazarlık. Bilim Paneli’nin kısa bir bilimsel brifingiyle başlayan komitede, oturum ortasında “Sınır Ötesi Deepfake Krizi” yaşanacak: bir ülkede seçimlerden birkaç gün önce başka bir ülkedeki sunuculardan yayılan, yapay zekayla üretilmiş sahte bir video. Komite, hem ifade özgürlüğünü hem de seçimlerin güvenliğini koruyan acil bir müdahale planı üzerinde uzlaşmak zorunda kalacak.

Ülkeler: ABD, Almanya, Brezilya, Çin, El Salvador, Endonezya, Estonya, Filipinler, Fransa, Güney Kore, Hindistan, Japonya, Kanada, Kenya, Nijerya, Türkiye

Brifing rolü: Bağımsız Uluslararası Yapay Zeka Bilim Paneli